De Golf


We kennen haar allemaal, de golf, die typische op- en neer schommelende waterbeweging. Een eenvoudig, maar toch zeer bijzonder gebeuren. 


Een schommeling ...

Dat schommelen beleven we zo graag, dus op naar de speeltuin, en voel wat er gebeurt ... 

Je valt voorwaarts, steeds sneller en sneller, schiet het onderste punt voorbij met hoge snelheid, dan vlieg je omhoog, trager en trager, en komt tot stilstand op het hoogste punt. 

En plots begin je weer te dalen, achterwaarts nu, versnellend tot het dieptepunt en vertragend tot het hoogste punt. 

En weer beweeg je voorwaarts, versnellend en vertragend, achterwaarts, sneller, trager...


Een golfbeweging

Onder onze schommel leggen een plank, die door enkele medespelers gelijkmatig zijwaarts getrokken wordt, dwars op de schommel-beweging. Laat je nu tijdens het schommelen gestadig wat zand uit een zakje vallen, dan teken je een ... golf.

Ritmisch bewegingspatroon

Schommeling en golfbeweging ervaren we als ritmisch, dit harmonisch wisselen tussen vertragend en versnellend bewegen maakt het onderscheid uit met een mechanische, gelijkmatige activiteit.


Tekenen

Nu gaan we dus tekenen, en dat gaat heel gemakkelijk, ook zonder heel deze uitleg ...


Golf met je hand eens door de lucht, als een dirigent. Dan boven een blad papier. Laat een potlood je bewegingsspoor op het blad achterlaten, en voilà.      


Om de golven alle even lang te krijgen gebruiken we het trucje van de skiër: we plaatsen een rij puntjes, alle even ver van elkaar. Slalom nu daar maar eens tussendoor. Ga bijvoorbeeld eerst rechts van het eerste puntje, dan links om het tweede, enzovoort.

Diagonaal (45°) beweeg je, recht door het midden tussen de puntjes, naar buiten toe begin je te buigen, zodat je net boven het puntje van richting verandert. Dan daal je diagonaal naar het midden van de volgende twee puntjes, om verder weer geleidelijk om te buigen naar de volgende schuine lijn.

Zijn de golfjes niet even hoog? Trek dan boven en onder de puntenrij een lijn. Als je nu die grens nadert kan je al beginnen buigen. Perfect. Regelmaat, dat streven we na. Later ook zonder dit hulpmiddel.

Oefen niet alleen van links naar rechts, maar ook omgekeerd, voor- en achteruit, en verticaal. Varieer met hoge of langgerekte golven.

  

Zandstrooien

Met deze techniek komt een moeilijkheid bij, omdat je telkens wat zand moet bijnemen, waardoor een vlotte doorgaande beweging onderbroken wordt. Het volgende lijnstuk dient vlot aan te sluiten, zonder leemte of hoopjes.

Dat is trouwens nog een bijkomende vaardigheid welke je alleen kan ontwikkelen door ervaring: de lijn moet overal ongeveer even dik zijn, op zicht.


Voor de puntjes kan je steentjes of kleine hoopjes zand op gelijke afstand leggen, zoals de Tamil vrouwen doen (zie hoofdstuk “Wereldwijd”). Een spanwijdte tussen duim- en vingertop bijvoorbeeld. Ritmisch dans je over en onder, verbindt je boven met beneden, herhalend en harmonisch.


Veel oefenen is nodig om tot een bevredigend resultaat te komen, bewust van genoemde wetmatigheden, en streven naar vervolmaking. Tot het in je hand-geheugen zit, en alles vanzelf goed gaat. 

Hieronder zie een golf zoals de boerinnen het 's zondags strooiden, simpelweg. Je kan er een mooie omlijsting mee strooien, rond een andere tekening, rond de haard of tafel, zelfs rond heel de kamer, langs de muren. 

We zijn zo uitgebreid bij de eenvoudige golf blijven stilstaan, omdat haar eigenschappen ook van toepassing zijn voor de volgende motieven. 

Uit de golven van het water zullen we lussen-lijnen laten ontstaan, meander-reeksen, en zelfs spiraal-rijen. 

En tussen een puntenraster bewegend volgens bepaalde regels zullen we nog andere, prachtige volksmotieven ontdekken. Zoals het volgende ...


Van golf naar vlechtband

Een golf en zijn tegenfase (spiegelbeeld) kunnen zich verenigen tot een geheel, tot een sluitende motief, dat is een eenvoudige, logische handeling, passend in wat wij hier bespreken.

Deze sporen zie je in de sneeuw als een tweede skiër afgedaald is tussen dezelfde stokken (maar links de eerste stok passeerde). Als ze beiden gelijk vertrekken zouden ze best wel eens hardhandig kunnen ervaren dat er in een vlechtband vele kruisingen voorkomen!

Tijdens het tekenen keren we op het einde van de golf met een boog helemaal om en slalommen terug op dezelfde manier.

Tot we met een boogje weer uitkomen aan het begin. En de lijn sluit  er aan tot een geheel, waarop je kan blijven verder kabbelen. 

Dat is trouwens nuttig, je kan dan telkens de vorige lijn wat verbeteren, corrigeren, om een gelijkmatig verloop na te streven. In dromenland zet je dat streven verder, want ‘s anderendaags lukt het je wat beter.

(Hoe botsingen te voorkomen zullen we in het hoofdstuk over vlechtbanden uitzoeken.)

Hoort deze “vlechtband” bij de traditionele zandtekeningen?


In het hoofdstuk  over “lussen” zal blijken dat twee lussen-rijen samengevoegd worden om tot een nieuw motief te komen. Dus mag dat ook met twee golf-lijnen.


Deze figuren waren ook hier bekend, binnen het kader van de volkskunst, namelijk op allerlei huisraad, gemaakt door de mensen zelf. 

Motieven op huisraad en in de zandstrooi-kunst werden wellicht wederzijds uitgewisseld.


Omwille van deze redenen vind ik dat deze figuur ook mag toegepast worden in het kader van onze traditionele zandtekenkunst. (Maar u mag daar anders over denken.)


Het gebruik van puntjes als richtingsbakens?


Uit Weyns’ werk blijkt niet dat dit op deze manier gebeurde. 


Een getuige tekende voor mij vanuit zijn herinnering (als kwajongen) hoe zijn grootmoeder voor “den oorlog” zand strooide, en hij plaatste eerst puntjes, om golven en lussen te leiden. Weliswaar lagen de puntjes niet op een rechte lijn.

De Frankische kam uit het archief van Bokrijk doet dit wel.

Andere tradities (Tamil, Tjokwe) en historische voorwerpen laten het eveneens zien. Ierse monniken prikten een regelmatig raster gaatjes in hun blad om mooie vlechtbanden te schilderen.


Het lijkt me mogelijk dat deze techniek (puntjes vooraf schikken om tussendoor te bewegen) in de loop van de overlevering verloren gegaan is, vooral in de periode kort voor het verdwijnen van de traditie. 

Dat is het lot van vele tradities, een Brits onderzoeker (Keith Critchlow) noemde dit "the law of degeneration": de oorsprong is niet meer gekend, en alleen nog als ornament nagetekend.


In elk geval is het bijzonder nuttig om te gebruiken, ook niet in tegenstrijd met het karakter van volkskunst, vind ik. Op voorwaarde dat je geen meetlat gaat gebruiken om recht-lijnigheid te bekomen (op zicht is goed genoeg), en de gelijke afstanden afpast met je vingers of een stokje.


Aan u de keuze om dit hulpmiddel al dan niet binnen het kader van de traditionele zandtekenkunst te gebruiken.


Betekenis van de golf als bewegingsvorm in de volkskunst 

Processen in de natuur en in de mens vertonen in hun tijdsverloop een golf-karakter :

  • het dag en nacht ritme
  • de opeenvolging van de seizoenen
  • ademhaling en hartslag
  • ontwikkeling van de levensfasen
  • leven en dood

Bekijk enkele historische golf- en dubbelgolf motieven.



Golven met puntige toppen

Een bijzondere golfvorm is deze waarbij de golftop spitser wordt, terwijl de buik rond blijft. Ook dat kan je wel eens waarnemen op een ven. Bekijk volgende afbeelding eens, die weergeeft hoe een dobber op het water danst. 

Wiskundig noemt men dat een cycloïde, het pad dat één punt van een rollende cirkel beschrijft. Een ander voorbeeld vindt je in het hoofdstuk "Lussen".

Zoek het woord maar eens op, bij Wikipedia bijvoorbeeld.

Als "Zondagse Zandtekening" werden de golftopjes benadrukt met drie puntjes (als een soort naklank van de verdwenen lusjes...):

En natuurlijk werd ook dit motief met de puntjes van je af of naar je toe gestrooid, en gebruikt als omkadering rond andere motieven. 

Neem als je wil al eens een kijkje bij de combinaties van motieven.

Bekijk ook even enkele historische golf- en dubbelgolf motieven.

Als je de overgang van gewone golven naar spitse golven wat "hevig" tekent, dan kom je vanzelf uit bij lussende golven. En als je klikt op het woordje "Lussen" ook.

Make a Free Website with Yola.